FIASCO TOTAAL

Fotografie:  Django van Ardenne, Rob Groot Zevert en Frank Koolen. Grafisch ontwerp: Corine van der Wal. Deelnemende kunstenaars: Frank Koolen, Marijke van Warmerdam, Lieven Segers, Matthieu Reijnoudt, Hans Doets, John Balderssari, Liselotte Baanstra, Eise Bracht, Sihaam Hussein, Fabian Miçetic, Helen Slosse, Anne Jet Wijnmalen en Thije Zonne.

Van oktober 2025 tot en met januari 2026 stond AIR OMSTAND in het teken van FIASCO TOTAAL door Frank Koolen. Deze werk- en presentatieperiode was een bijzondere samenwerking tussen Plaatsmaken  en onderdeel van het Arnhems Stadsatelier.*

Onder leiding van onze resident Frank Koolen vormde deze werk- en presentatieperiode een doorlopend onderzoek naar vormen van samenwerking, de waarde van de gedeelde ervaring en het omarmen van toeval. FIASCO TOTAAL was een levend laboratorium waarin niets vaststond en waarin er via verschillende programmaonderdelen telkens andere perspectieven op de artistieke productie werd onderzocht. Risico’s nemen, experimenteren en verwachtingen loslaten vormden daarbij de drijvende krachten voor zijn creatieve proces,  aldus Frank Koolen. (Een onderzoek naar) het begrip fiasco vormde de rode draad voor deze werkperiode! Fiasco staat immers synoniem voor een complete mislukking  – – –  Het begrip fiasco komt uit het 18e-eeuwse Florence, Italië. Toen een clown zijn publiek probeerde te vermaken met een fles Chianti en deze expres stuk wilde laten vallen. Door de beschermende werking van het mandje lukt het niet de fles stuk te krijgen! Zo’n mandje van zo’n fles Chianti wordt ook wel fiasco genoemd, en staat sindsdien ook synoniem voor volledige mislukking, een debacle, totale flop, ramp (afhankelijk van de context) en blamage!!

* Arnhems Stadsatelier is een samenwerking tussen vier Arnhemse cultuurorganisaties: Theater a/d Rijn, Plaatsmaken, ArtEZ en The Hub en wil kunstenaars in Arnhem ondersteunen en het makersklimaat stimuleren en daarmee kunstklimaat in de stad rijker en opener maken. Hiervoor worden residenties georganiseerd, woon- en werkperiodes waarin één of meer kunstenaars in Arnhem werken aan een verdiepend onderzoek of project of een voorstelling. Daarbij krijgen zij ook hulp van andere (kunst)organisaties in de stad, zoals in dit geval van OMSTAND. Het programma stimuleert op deze manier bijzondere samenwerkingen tussen mensen en organisaties in Arnhem en wil dit graag delen met alle inwoners van de stad

De Programmaonderdelen:
Frank bedacht de verschillende programmaonderdelen die in samenhang het Totale Fiasco vormden >> 

– GOGO FIASCO! –
De introductie van dit project begon met een heuse solo expositie, met recent werk; schilderijen, sculpturen, fotografie en video van Frank Koolen. Een  totaal-residentie rondom de verrassing van het alledaagse en de herwaardering van de mislukking, op zaterdag 25 en zondag 26 oktober,

– HALLO FIASCO – Kleicafé Just Friends
In een informele setting, onder het genot van een drankje, met fijne muziek en een goed gesprek kon er worden gekleid, onder de bezielende leiding van de kunstenaar. Vrije inloop, ervaring niet vereist, kleding die vies mag worden wel.

– STUDIO FIASCO –
Voor STUDIO FIASCO organiseerde Frank Koolen verschillende vormen van samenwerkingen met verschillende andere kunstenaars: een tutor, een vriend, de onbekende kunstenaar en zijn leerlingen. Als ultieme uitkomst van deze samenwerkingen organiseerde Frank de groepstentoonstelling STUDIO FIASCO, van 13 dec. 2025 t/m 11 jan. 2026, met Marijke Warmerdam & Frank Koolen, Lieven Segers & Frank Koolen, Matthieu Reijnoudt & Frank Koolen, Hans Doets, het alter ego van Frank Koolen en met bijdragen van John Baldessari en ‘Troupe’, een 3e-jaars HKU Fine Artcollectief, annex tutorgroep van Frank Koolen, bestaande uit de studenten Liselotte Baanstra, Eise Bracht, Sihaam Hussein, Fabian Mičetić, Helen Slosse, Anne Jet Wijnmalen en Thijs Zonne.

– NIEUW FIASO –
op 11 jan. 2026 was de titel van de finissage van STUDIO FIASCO & tevens nieuwjaarsborrel. De werkperiode werd vervolgd in de stad Arnhem, waar Frank op verschillende momenten bijeenkomsten  en projecten organiseerde.

INTERVIEW
OVER KUNST, SPEL EN MISLUKKING – IN GESPREK MET FRANK KOOLEN

door: Maura Lodewijk, 4 nov. 2025
Maura Lodewijk, tweedejaars studente kunstgeschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen en stagiair bij OMSTAND, ging voor dit magazine in gesprek met kunstenaar Frank Koolen. Dit artikel vormt een ideale introductie op zijn werk en werkwijze. In het verslag van dat gesprek schetst Frank Koolen een helder beeld van zijn woon-werk residentieperiode bij OMSTAND.

Beeldend kunstenaar Frank Koolen (1978) werkt in allerlei verschillende disciplines: zo maakt hij schilderijen, installaties, foto’s, video’s en performances. Via zijn werk bevraagt hij de logica van het alledaagse. De wereld om ons heen lijkt volgens vaste regels opgebouwd te zijn. Wanneer je echter een tweede keer kijkt, merk je dat deze logica berust op toeval en per ongeluk tot stand gekomen conventies. Koolen poogt, in alle ernst, via spel en humor mensen te verrassen, hen een bevreemdend moment te geven en even anders naar de wereld te laten kijken. “Maar blijven proberen,” is waar Frank Koolen in is geïnteresseerd. In zijn werk staat hij zichzelf toe constant nieuwe materialen te gebruiken en op andere plekken te exposeren. Wanneer hij uitgenodigd wordt voor een tentoonstelling of een nieuw idee bedenkt, start hij met heel vrij denken. Koolen gaat op alle mogelijke manieren aan de slag: hij experimenteert bijvoorbeeld in klei, tekeningen en collages. Op deze manier probeert hij voorbij het eerste idee te komen en niet naar een specifiek eindproduct te werken. Dit leidt vaak tot verrassendere resultaten waarmee hij zichzelf net zo kan verbazen als de toeschouwer. Frank vergelijkt dit zelf met kinderen die spelen: “Kinderen hebben vaak in spellen helemaal geen regels. Maar als ze dan een tijdje dat regelloze spel spelen, krijgt het opeens regels. In de kunst kun je beginnen met spelen zonder regels en opeens denk je: dit zijn de regels.” Zo ontstaat er soms toch een soort controle in een werkhouding waarin het draait om experiment en improvisatie.

Kunst is voor Koolen een praktische variant van filosofie. Het maken van kunst heeft niet meteen een duidelijke functie, zoals het bakken van brood door een bakker dat wel heeft. Door middel van kunst kun je nadenken over onze positie in het universum, over de mensen die we zijn. We leven in een wereld die een bepaalde geschiedenis heeft, een wereld waarin functie niet altijd belangrijk is. Door hierover na te denken wordt kunst maatschappelijk interessant. Daarnaast moet je kunst doen: dingen uitproberen en combinaties maken waarmee je anderen kunt laten nadenken, inspireren of zelfs irriteren.

De kunstwereld lijkt voor sommige mensen een elitaire wereld, maar volgens Frank Koolen bestaat de kunstwereld uit veel verschillende ‘werelden’, zoals de museale wereld, kunstenaarsinitiatieven, tot een creatieve middag in een buurthuis op een zaterdagmiddag. Zelf probeert hij zijn kunst toegankelijk te maken door gebruik te maken van alledaagse voorwerpen en concepten als ‘de mislukking’ in zijn werk toe te passen. In de kunst, maar ook in de rest van de wereld, lijkt niets te mogen mislukken. Volgens Koolen is dat vreemd, want in werkelijkheid mislukt er veel meer dan dat er lukt. Daarom is het juist belangrijk om te laten zien wanneer er iets mislukt, dat is het eerlijke verhaal. Bovendien verlaag je daarmee de drempel voor mensen om mislukking als iets ergs te zien. Mislukking, fiasco, staat ook centraal in STUDIO FIASCO, waar Frank Koolen het resultaat toont van zijn verblijf bij OMSTAND, waar hij te gast was als resident en tentoonstellingsmaker.

In STUDIO FIASCO test Koolen zijn volledige palet aan werkwijzen en interesses: het is een samenspel van allerlei ontmoetingen, ervaringen, presentaties en interventies in de stad. De tentoonstelling verandert voortdurend en is nooit volledig af. Zijn residentie bij OMSTAND vormt de eerste fase van FIASCO TOTAAL, de totaal-residentie waarmee Koolen als stadsresident actief is binnen Het Arnhems Stadsatelier. Na afloop van STUDIO FIASCO blijft Koolen daarom nog minstens een half jaar actief in de Arnhem.

Als introductie op de residentie-periode bij OMSTAND organiseerde hij eerst de solotentoonstelling GOGO FIASCO! Hierin toonde Frank zijn recente werk. Hoewel de tentoonstelling bestond uit verschillende kunstwerken, ziet Koolen dit als één grote installatie, één wereld. Binnen deze wereld konden de toeschouwers zelf weer nieuwe verbanden leggen en associaties maken. Het werken bij kunstenaarsinitiatieven als OMSTAND en het voorbereiden van de tentoonstelling STUDIO FIASCO ervaart Frank Koolen als iets bijzonders en een prettige manier van werken. Je doet hier namelijk alles samen: samen ideeën bedenken en samen inrichten. Hierdoor voelt dit voor hem als één groot gezamenlijk kunstwerk.

Toen ik Frank vroeg welke materialen of werkwijzen hij nog eens zou willen uitproberen, noemde hij: “Een soort theatervoorstelling, waar ik heel veel dingen kan doen die misschien wel een combinatie opleveren van alle dingen die ik tot nu toe heb leren kennen.” Hij zou graag nadenken over alles wat hij ooit gedaan heeft en hier de essentie van zoeken. FIASCO TOTAAL ziet hij als een voorbode daarvan: een project waar alles samenkomt en een plek waarin het fiasco een grote rol mag spelen – want dan ontstaan mooie, grappige, stomme, maar vooral ook hele leuke en bijzondere momenten.

GOGO FIASCO
25 en 26 oktober 2025 >>

Start van de werk/presentatieperiode. Frank was te gast bij OMSTAND als resident én tentoonstellingsmaker én als de nieuwe stadsresident, in het kader van Het Arnhems Stadsateliers. Het doel was om nieuwe, onverwachte samenwerkingen tot stand te brengen. Met een divers, experimenteel en aantrekkelijk programma vol interventies, ontmoetingen, workshops en verrassende presentaties bracht Koolen kunstenaars, denkers en doeners samen, zowel uit Arnhem als daarbuiten.

HALLO FIASCO & Kleicafé Just Friends

Kinderen (én begeleiders) werden uitgenodigd om eerder door Frank Koolen en Lieven Segers gemaakte kleiportretten in zwart/wit te beschilderen. De portretten ontstonden in een eerdere samenwerking waarin de twee kunstenaars in 24 uur hun ‘compagnons de route’ in klei tot leven brachten. Tijdens HALLO FIASCO werden deze figuren opnieuw geactiveerd: de kinderen ‘vermomden’ ze met verf, alsof ze zich klaarmaakten voor een gemaskerd bal.

STUDIO FIASCO >>

Gedurende zijn residentie bij Omstand ging Frank Koolen veel samenwerkingen aan met diverse andere kunstenaars, resulterend in de groepstentoonstelling STUDIO FIASCO. Participerende kunstenaars: Marijke Warmerdam, Lieven Segers, Matthieu Reijnoudt en Hans Doets. En met bijdragen van John Baldessari en ‘Troupe’, een 3e-jaars HKU Fine Art-collectief, bestaande uit studenten Liselotte Baanstra, Eise Bracht, Sihaam Hussein, Fabian Mičetić, Helen Slosse, Anne Jet Wijnmalen en Thijs Zonne.

Een recept – door Matthieu Reijnoudt  >> de BEELDBIJDRAGE van Matthieu voor het magazine.

1. Begin met de aanschaf van een fles bubbels. Kies een mousserende wijn die nieuwsgierigheid wekt of uw favoriet is. Het is aan te bevelen om in het hogere segment te zoeken naar een wijn met statuur. Kijk bijvoorbeeld eens wat de luxe champagnehuizen te bieden hebben. Daarnaast loont het om bij de selectie van een geschikte bubbel uit te kijken naar een magnumfles. Met de aanschaf van een magnum champagne beschikt u over een dubbele hoeveelheid champagne ten opzichte van een reguliere fles. In dit voorbeeld gaan we uit van de aanschaf van een magnum Veuve Clicquot champagne.

2. Nu de eerste stap is afgerond (de koop van een grote fles aangename champagne) is het tijd om over te gaan op stap twee. Deze stap bestaat uit het consumeren van de bubbels. In dit voorbeeld gaat dit over anderhalve liter champagne. Een eerste mogelijkheid is om de consumptie volledig solitair uit te voeren. Het is vrij duidelijk dat dit een behoorlijke opgave kan zijn. Om het enigszins te vergemakkelijken kunt u de fles in twee zittingen opdrinken. Het is dan van belang om de fles tussen de twee zittingen af te dichten met een daarvoor geschikte dop om zo de bubbels (waar het tenslotte om draait) zoveel mogelijk te behouden. Het is echter een goed idee om andere mensen uit te nodigen om deel te nemen aan deze stap. Hier doet zich een groot voordeel aan van de magnumfles, namelijk dat deze met een groot aantal mensen te nuttigen valt zonder het gevoel van karigheid te moeten ervaren. Drink bijvoorbeeld met vier goede vrienden de fles op.

3. Het legen van de fles betekent praktisch gezien dat we plaats maken voor iets anders: brandstof. (Dit heb ik altijd een bijzonder gegeven gevonden, want in zekere zin kan de originele inhoud van de fles ook als brandstof worden gezien, in letterlijke zin maar ook als een brandstof voor een mens. Het is duidelijk dat de inhoud ook het tegenovergestelde effect van een brandstof kan hebben maar in veel gevallen kan het fungeren als een stuwende kracht achter een zekere bevlogenheid. In het geval van deze cocktail maakt deze brandstof dus plaats voor een meer concrete vorm van brandstof.) Vul de fles tot maximaal de helft met een licht ontvlambare vloeistof. Drenk nu een goed absorberende lap in een evenzo licht ontvlambare vloeistof en prop deze in de hals. Zorg dat er een ruim stuk van de lap uit de fles blijft hangen. De cocktail is bereid.

4. Om de cocktail als het ware te serveren, dient het loshangende gedeelte van de lap met uiterste voorzichtigheid ontstoken te worden. Het werpen van de fles, waarna deze uiteenspat, rondt het geheel af, resulterend in een enorme vuurbal die, afhankelijk van de gekozen brandstof, nog enige tijd blijft opbranden. Ik heb van horen zeggen dat het serveren van een molotovcocktail erg gevaarlijk is.